أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

679

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( sipi ) . 637 . صريوق 1 [ اين ] قرمز است . صهاربخت [ مىگويد ] كه اين كرم قرمز 2 است . ( 1 ) . در ديگر منابع و فرهنگ‌هاى دسترس ما نوشته نشده و در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . دود القرمز ، نك . شمارهء 443 . 638 . صرف 1 اين گياهى است به رنگ سرخ كه چرم را با آن رنگ مىكنند . سلمة الانمارى 2 گفته است : اسب كهر به رنگ طبيعى اما * چون صرف كه چرم ، رنگين شده با آن يعنى در [ رنگش ] جاى ترديد و اعتراض نيست . ( 1 ) . طبق عيسى ، 1 36 « صرف » مترادف بقّم - Caesalpinia sappan L . است ؛ نك . شمارهء 164 . ( 2 ) . سلمة الانمارى . اين بيت در لسان العرب ( IX ، 192 ) و Lane ( 628 ) نيز آمده اما در آنها اشاره مىشود كه نام درست مؤلّف هبيرة بن عبد مناف اليربوعى ، نيز ملقب به « ابن الكلحبة » است . 639 . صعتر 1 ديسقوريدس : [ صعتر ] كوهى اريغانون 2 است و به سريانى صاترى 3 [ ناميده مىشود ] . الرسائلى : [ صعتر ] فارسى ، رومى و هندى 4 است . [ صعتر ] رومى بهترين است ، پس از آن فارسى و سپس هندى است . [ صعتر ] به فارسى اويشن 5 [ ناميده مىشود ] . ابو حنيفه : [ صعتر ] كوهى و دشتى است . اصمعى مىگويد : [ صعتر ] همان ندغ 6 است . مىپندارم كه صعتر [ واژهء ] عربى است . از عرب‌ها درباره ندغ پرسيدم ، آنها انكار كردند كه اين صعتر باشد و گفتند كه [ ندغ ] به ظاهر شبيه « حوك » است ، آن را فقط زنبور عسل مىخورد ، پيوسته گل مىدهد و در تهامه مىرويد . ديسقوريدس : ثمبرا 7 شبيه حاشاست جز اينكه كوچك‌تر و نرم‌تر است و خوشه‌اى پر از گل به رنگ متمايل به زرد و سبز دارد . تندى [ صعتر ] بستانى كم‌تر است و ازاين‌رو [ براى استفاده ] در غذا مناسب‌تر است .